رتینوبلاستوما چیست ؟
رتینوبلاستوما یک نوع سرطان نادر و تهاجمی چشم است که عمدتا در کودکان زیر 5 سال رخ می دهد. این بیماری از سلول های شبکیه آغاز می شود و می تواند به صورت ارثی یا غیر ارثی بروز کند. علائم شامل تغییر رنگ در مردمک چشم، دید ضعیف و ورم چشم است. درمان آن معمولا شامل جراحی، شیمیدرمانی و پرتودرمانی می شود. در صورتی که این بیماری پیشرفت کند ممکن است هردو چشم هم مبتلا شوند. سفید شدن مردمک چشم اولین نشانه وجود این نوع سرطان چشم است. توموری که در شبکیه ایجاد شده باعث می شود که چشم این بیماران در نور کم یا در نور فلاش برق بزند و به رنگ صورتی یا سفید دیده شود که به تشخیص این بیماری کمک می کند.(جراحی مجرای اشک)
انواع رتینوبلاستوما
بیماری رتینوبلاستوما انواع مختلفی دارد که هر کدام مشخصاتی دارند و به گونه ای خود را به نمایش می گذارند، از انواع آن می توان موارد زیر را نام برد:
رتینوبلاستوما در کودکان
رتینوبلاستوم از سرطان های تقریبا نادر شبکیه چشم است که از هر ۱۵۰۰۰ تا ۱۶۰۰۰ نوزاد متولدشده یک نفر مبتلا به این سرطان چشم می شود و اصولا در کودکان زیر ۲ سال بهتر تشخیص داده می شود. در صورتی که پدر و مادر هر دو به این عارضه مبتلا باشند کودک حدودا 45 در صد بیشتر احتمال ابتلا به بیماری را دارد. همین امر باعث شده تا دوران غربالگری با دقت بیشتری صورت بگیرد.
رتینوبلاستوما در بزرگسالان
این عارضه بیشتر در کودکان به وجود می آید اما امکان بروز آن در بزرگسالان هم است. ایجاد لکه های تیرهرنگ در میدان دید بزرگسالان و کاهش دید از علائم شایع تومور چشم در بزرگسالان به شمار می روند که در مواردی با دیگر بیماری های چشم مانند آب مروارید و درد در کره چشم همراه می شوند.
رتینوبلاستوما یک طرفه و دوطرفه
زمانی که تومورها فقط یک چشم را مبتلا می کنند به آن رتینوبلاستوما یکطرفه و در مواردی که هردو چشم درگیر تومور شوند، رتینوبلاستوما دوطرفه می گویند. در موارد غیر ارثی اصولا تنها یک چشم فرد دچار بیماری می شود اما در موارد ارثی امکان ابتلا هر دو چشم به سرطان هم وجود دارد.
رتینوبلاستوما ارثی
جهش های ژنی که ریسک رتینوبلاستوم و سایر سرطان ها را چند برابر می کنند همواره از والدین به کودکان منتقل می شوند. تومور شبکیه ارثی با الگوی اتوزومال غالب از والد به فرزند می رسد، یعنی فقط اگر یکی از والدین هم این ژن جهشیافته را به کودک انتقال دهد هم کافی است تا ریسک ابتلا در کودکان چند برابر شود. کودکانی که رتینوبلاستوم ارثی دارند اصولا در سنین پایین تر علائم را بروز می دهند.
دکتر عبدالحسین غفوریان فوق تخصص انواع جراحی های چشمی
علائم رتینوبلاستوما چیست ؟
رتینوبلاستوما همواره با علائم متعددی خود را نشان می دهد زیرا شدت بیماری در هر فرد متفاوت خواهد بود از این رو علائم هم با هم تفاوت دارند. شایع ترین علائم این بیماری عبارتند از:
- درد در چشم ها
- قرمزی چشم ها
- تنبلی چشم
- انحراف یا همان لوچ شدن
- عفونت اطراف چشم
- کاهش دید
- بزرگتر شدن یکی از چشم ها
- تغییر رنگ چشم
- مردمک ابری
- ایجاد نقطه سفید در مردمک
در صورتی که هر یک از علائم گفته شده را در کودکان خود مشاهده کردید در اسرع وقت به سراغ پزشک متخصص چشم بروید تا کودک شما مورد معاینه دقیق و کامل قرار بگیرد و در صورت داشتن بیماری رتینوبلاستوما در همان دوران ابتدایی بیماری درمان شود زیرا پیشرفت آن می تواند عواقب و مشکلات زیادی را به همراه داشته باشد.
علت بیماری رتینوبلاستوما
بیماری رتینوبلاستوما به دلایل مختلفی پدیدار می شود که یکی از مهمترین دلایل به وجود آمدن این بیماری سابقه ژنتیکی و ارثی می باشد زیرا این عارضه بیشتر به صورت ارثی منقل می گردد و افرادی که سابقه خانوادگی ندارند احتمال کمتری برای ابتلا دارند. علت اصلی آن جهش های ژنتیکی در سلول های شبکیه است. این بیماری می تواند ارثی باشد یا بهطور تصادفی ایجاد شود. برای تشخیص این عارضه چشمی متخصصان اصولا از آزمایش ژنتیک، سونوگرافی چشم، آنژیوگرافی فلورسانسین و ام ار آی استفاده می کنند تا بدانند که تومور خارج از چشم قرار دارد یا چشم را درگیر کرده است. افرادی که به صورت ارثی به این عارضه مبتلا می شوند همواره ممکن است نسبت به دیگران بیماری را با شدت بیشتری احساس کنند.
درمان های قطعی رتینوبلاستوما
برای درمان قطعی بیماری رتینوبلاستوما پزشکان برجسته و متخصص همواره راه های زیادی را پیشنهاد می دهند که از مهمترین آنها می توان موارد زیر را نام برد:
- سرما درمانی یا کرایوتراپی
- گرما درمانی یا ترموتراپی
- لیزر درمانی
- پرتو درمانی
- برداشتن چشم یا عمل جراحی
- شیمی درمانی
پزشکان در دوران اولیه برای درمان این بیماری به صورت همزمان از چندین دارو هم استفاده می کنند که از این دارو ها می توان کربوپلاتین، وین کریستین و اتوپوزید را نام برد، ناگفته نماند اگر این دارو ها مؤثر نباشند، ممکن است از دارو های دیگری مانند داروی سیکلوفسفامید نیز استفاده شود. این بیماری در کودکان بهتر است که قبل از دو سالگی تشخیص داده شود زیرا در این زمان بهتر می توان آن را درمان کرد و خطر از دست دادن کامل بینایی یا مرگ کمتر خواهد بود. این گونه افراد در صورت مداوا شدن سیستم ایمنی بسیار ضعیفی دارند و ممکن است به سرطان های دیگر هم مبتلا شوند در نتیجه باید بدن خود را تقویت کنند.
این مطلب را هم بخوانید: پرش پلک یا تیک عصبی چشم چیست ؟
طول عمر بیماران سرطان چشم رتینوبلاستوما چقدر است؟
همان گونه که گفتیم بیماری سرطان چشم یا همان رتینوبلاستوما بیشتر در کودکان به وجود می آید، البته ناگفته نماند که برخی افراد در رابطه پیشگیری آلپ بیناری پرسیده اند، در پاسخ به آنها باید بگوییم که اگر سرطان به صورت ارثی و ژنتیکی در بدن کودکان وجود داشته باشد ابتلا به آن قابل پیشگیری نیست و فرد در یک دوره مشخص علائم بیماری را مشاهده خواهد کرد. اما افرادی که سابقه ارثی ندارند با مصرف نکردن سیگار و قرار نگرفتن در معرض مواد شیمیایی خطرناک می توانند ریسک ابتلا به این عارضه را کاهش بدهند. اصولا پزشکان مراقبت هایی را توصیه می کنند که با کمک آنها می توانید از پیشرفت بیماری هم جلوگیری کنید زیرا پیشرفت بیماری خطر مرگ را به همراه دارد.