گشادی مردمک چشم چیست؟
گشادی مردمک چشم چیست؟ مردمک دایره سیاه چشم است که نور را به شبکیه منتقل می کند تا اجسام را به نمایش بگذارد. اتساع یا گشادی مردمک معمولا در پاسخ به نور اتفاق می افتد، اما حالاتی وجود دارد که در آنها گشاد شدن مردمک به صورت غیر طبیعی رخ می دهد. گاهی در پاسخ به نور کم، مردمک ها منبسط یا گشاد می شوند تا بتوانند نور بیشتری را جمعآوری کنند. گاهی اوقات مردمک ها به دلایلی که به میزان نور محیط ارتباطی ندارد گشاد می گردند و حتی ممکن است در محیط های روشن نیز گشاد باقی بمانند، پزشکان به این حالت گشادی مردمک می گویند که مشکلات زیادی را برای افراد به همراه دارد.
دکتر عبدالحسین غفوریان فوق تخصص جراحی های چشم
ایا بزرگ شدن مردمک چشم خطرناک است؟
بسیاری از افراد پرسیده اند که آیا بزرگ شدن مردمک چشم خطرناک است، در جواب این گونه افراد باید بگوییم که در حالت عادی این بیماری خطراتی به همراه ندارد و با درمان های ساده مانند تجویز قطره و دارو درمان می شود اما در صورتی که ضربه یا آسیب شدید به مغز وارد شود مانند سکته مغزی و خونریزی مغزی و به خاطر آنها مردمک چشم گشاد گردد حتما باید به دکتر مراجعه کرد تا مورد معاینه قرار بگیرید و سریع درمان شوید. لازم به ذکر است که گشادی مردمک در برابر نور یک امر طبیعی است، اگر پس از برطرف شدن نور مردمک به حالت عادی بازگشت این جای نگرانی ندارد اما اگر مردمک گشاد باقی ماند یعنی دچار آسیب از ناحیه چشم و مغز شده است که باید حتما آن را بررسی نمایید تا به بینایی شما آسیب وارد نشود. چشم پزشکان توصیه کرده اند که اگر مردمک ها به طور ناگهانی گشاد شدند، مثلا در یک آسیب تروماتیک یا اینکه گشادی مردمک ها با سردرد و گیجی همراه بود باید فورا به چشم پزشک مراجعه کنید.
روش تشخیص گشادی مردمک چشم
برای تشخیص گشادی مردمک چشم همواره راه های مختلفی وجود دارد که بهترین و اصلی ترین آن مراجعه به چشم پزشک است، لازم به ذکر است که پس از بررسی تاریخچهی پزشکی و دارو های مصرفی و همچنین سابقهی ضربه و آسیب به چشم همواره چشمپزشک در معاینه، میزان بینایی شما را بررسی خواهد کرد. این بررسی ها شامل آزمون تست بینایی و آزمون حرکتی چشم برای بررسی عضلات چشم است. پزشک همچنین ممکن است برای رد کردن بیماری های دیگر آزمایش خون نیز درخواست دهد. هر روزه دستگاه ها و تجهیزات جدید و پیشرفته ای تولید می گردد که چشم پزشکان با کمک آنها از علت گشادی چشم افراد مطلع می شوند و می توانند به راحتی آن را تشخیص بدهند در نتیجه افراد برای تشخیص بیماری نیاز به معاینه دقیق دارند.(بهترین جراح لازک چشم)
گشاد شدن مردمک چشم چه عوارضی دارد؟
عوارض جانبی بزرگ شدن مردمک ها بسته به علت زمینهای آنها متفاوت است. به طور کلی، این اتفاق می تواند منجر به افزایش حساسیت به نور شده که به عنوان فتوفوبیا شناخته می شود. نور های روشن ممکن است باعث ناراحتی چشم شوند و تحمل محیط های با نور زیاد را برای فرد دشوار کنند به همین دلیل این حساسیت می تواند بر فعالیت هایی مانند خواندن کتاب یا متن روزنامه، رانندگی یا استفاده از صفحه نمایش های الکترونیکی تأثیر بگذارد. دیگر عوارض قابل توجه این بیماری عبارتند از:
- تاری دید
- مشکل در تمرکز بر روی اشیا
- مشکل در درک عمق و تشخیص فاصله
- ایجاد سردرد یا فشار چشم
با وجود این عوارض اگر به گشادی مردمک دچار و مبتلا شدید حتما در همان دوران ابتدایی بیماری به سراغ چشم پزشک بروید تا حجم و شدت بیماری را در شما تشخیص بدهد و متناسب با آن برای شما درمان انتخاب کند.
علت گشادی مردمک چشم چیست؟
گشادی مردمک چشم در کودکان و بزرگسالان می تواند علت های متعددی داشته باشد که اصولا چشم پزشکان به تمام آنها به صورت ویژه توجه میکنند تا بتوانند به درمان بهتر افراد بپردازند. از علت های اصلی این بیماری چشمی می توان موارد زیر را نام برد:
- مصرف داروی آنتی کولینرژیک؛ این دارو تاثیر به سزایی بر روی مردک چشم و سایر بخش های بدن می گذارد و باعث تاری دید ناگهانی هم می شود.
- آسیب به چشم مثل ترومای غیر نافذ؛ این بیماری می تواند به عصب های مردمک و عنبیه آسیب وارد کند.
- افزایش اکسی توسین در بدن که بیشتر موقع زایمان تولید میگردد.
- استفاده از مواد مخدر مانند کوکائین، اکستازی و دیگر توهم زاها می توانند باعث گشادی مردمک شوند.
- گشادی یک طرفه گردشی که اصولا افراد مبتلا سردرد، میگرن، چشم درد و حساسیت به نور دارند.
- نوروپاتی عصب مغزی؛ این بیماری هم گشادی مردمک و هم اختلال در بینایی را به همراه دارد.
- آسیب ناشی از ضربه به مغز یا تومور مغزی
- مصرف گشاد کننده های مردمک
اندازه مردمک سالم چشم چقدر باید باشد؟
مردمک چشم پر همه افراد بین ۳ الی ۶ میلی متر است اگر افراد دارای اندازه مردمک کمتر از ۳ میلی متر باشند مسلما به بیماری تنگی مردمک دچار شده اند که این دید و بینایی آنها را تحت تاثیر قرار می دهد و کم می کند، اگر اندازه مردمک شما بیشتر از ۶ میلی متر بود دچار گشادی مردمک شده اید که باید به چشم پزشک مراجعه کنید تا مورد درمان قرار بگیرید. البته ناگفته نماند که اندازه مردمک افراد عادی که دارای بیماری نیستند و یا داروی خاصی مصرف نمی کنند هم می تواند در شرایط مختلف تغییر کند که اصولا این تغییر اندازه پس از بازگشت بدن به حالت عادی دوباره ثابت خواهد بود و به حالت اولیه باز می گردد.(بهترین جراح لیزیک چشم)
درمان گشادی مردمک چشم
برای درمان گشادی مردمک چشم همواره راه های متعددی وجود دارد که پزشکان برجسته چشم از آنها استفاده می کنند، این راه های درمانی شامل استفاده از عینک آفتابی، لنز تماسی، جراحی و توانبخشی می شوند، لازم به ذکر است که این بیماری مشکلات زیادی را برای افراد به همراه دارد و با علائم متعددی خود را نشان می دهد که در این شرایط پزشکان بیماری را مورد بررسی قرار می دهند تا بسته به شدتی که دارد برای آن درمان انتخاب کنند، اصولا در صورتی که درمان های دارویی و مراقبت ها پاسخگو نباشند تنها جراحی می تواند این بیماری را درمان کند. برای درمان این بیماری پزشکان چشم توصیه کرده اند که ترجیحا از قرار گرفتن در معرض نور خورشید جلوگیری کنید، در طول روز رانندگی نکنید، در محیط های با نور زیاد و روشن قرار نگیرید، از عینک های آفتابی تجویز شده استفاده کنید و از مطالعه متن هایی که زیاد به چشم نزدیک هستند پرهیز نمایید.
گشادی مردمک چشم چه علائمی دارد؟
این بیماری چشمی اصولا با علائم خاصی خود را به نمایش می گذارد که در همه افراد مبتلا این علائم به صورت کم و زیاد مشاهده می شود. این علائم عبارتند از:
- افزایش اندازه مردمک؛ مردمک ها به طور غیرطبیعی بزرگ شده و نسبت به نور کمتر واکنش نشان می دهند.
- حساسیت به نور؛ افراد ممکن است به نور حساس شوند و در نور شدید دچار ناراحتی یا درد شوند.
- کاهش وضوح دید؛ دید فرد در نور کم یا زیاد ممکن است تار یا مبهم شود.
- دوبینی؛ در بعضی موارد، افراد ممکن است دچار دوبینی شوند.
- خشکی چشم؛ برخی افراد ممکن است خشکی چشم را تجربه کنند.
- تغییرات در واکنش مردمک؛ مردمک ها ممکن است به تغییرات نور به طور طبیعی واکنش نشان ندهند.
- سرگیجه یا سردرد؛ برخی افراد ممکن است دچار سردرد یا سرگیجه شوند.
- کاهش تمرکز؛ ممکن است تمرکز روی اشیا یا متن ها دشوار تر شود.
- افزایش اندازه مردمک چشم؛ با توجه به تلاش فرد برای داشتن دیدی واضح، بزرگ شدن مردمک چشم رخ می دهد.
اگر علائم گشادی مردمک چشم و درد چشم را تجربه می کنید، مهم است که به یک پزشک مراجعه کنید تا علت دقیق این وضعیت بررسی شود و در صورت نیاز درمان مناسب آغاز گردد. لازم است بدانید که درمان نکردن به موقع این علائم می تواند مشکلات زیادی را برای شما به وجود بیاورد و عوارضی داشته باشد که گاه قابل جبران نباشند. متخصص چشم، متناسب با علت این بیماری و وضعیت بیمار، مناسبترین روش های درمان گشادی مردمک را به او ارائه می دهد. بنابراین، درصورت احساس سرگیجه و گیجی، تغییر نکردن اندازه مردمک با تغییر نور، بزرگتر شدن یک مردمک از دیگری و گشادی آن به مدت طولانی، حتما به متخصص چشم مراجعه کنید. عوارض گشادی مردمک چشم، در طولانیمدت می تواند غیرقابلجبران باشد.
نکات مراقبتی بعد از گشاد شدن مردمک
بعد از گشاد شدن مردمک چشم با استفاده از قطرههای مخصوص، رعایت نکات مراقبتی بسیار مهم است تا از عوارض جانبی جلوگیری شود و بینایی سریعتر به حالت عادی بازگردد. ابتدا توجه داشته باشید که دید نزدیک و دور شما بهطور موقت تار خواهد بود، بنابراین از رانندگی یا انجام فعالیتهای حساس مانند کار با ماشینآلات سنگین تا رفع کامل اثر قطره خودداری کنید. نور مستقیم خورشید یا نور شدید میتواند باعث ناراحتی شود، پس استفاده از عینک آفتابی با UV مناسب توصیه میشود. همچنین، برخی افراد ممکن است احساس خشکی یا سوزش چشم داشته باشند که استفاده از قطرههای اشک مصنوعی میتواند کمککننده باشد. در صورت بروز هرگونه درد شدید، قرمزی یا تورم چشم، حتماً به چشمپزشک مراجعه کنید. رعایت این نکات باعث میشود تجربه گشاد شدن مردمک راحتتر و ایمنتر باشد و سلامت چشمها حفظ شود.
تأثیر داروها و مواد مختلف بر اندازه مردمک چشم
داروها و مواد مختلف میتوانند تأثیر قابل توجهی بر اندازه مردمک چشم داشته باشند. برخی داروها، مانند داروهای گشادکننده مردمک (مثل آتروپین و تئوفیلین)، باعث گشادی مردمک میشوند که به آن میدریازیس گفته میشود. این داروها معمولاً برای معاینه چشم یا درمان برخی بیماریها مانند التهابهای چشمی استفاده میشوند. در مقابل، داروهای ضدافسردگی و آرامبخشها مانند بنزودیازپینها میتوانند مردمک را منقبض کنند و باعث میوزیس شوند. همچنین، مصرف مواد مخدر مانند ماریجوانا یا کوکائین نیز میتواند مردمک چشم را گشاد کند. از سوی دیگر، الکل و برخی داروهای ضد درد میتوانند اثرات مشابهی داشته باشند و باعث تغییر اندازه مردمک شوند. تغییرات اندازه مردمک به دلیل داروها یا مواد مختلف معمولاً موقتی است، اما در برخی موارد میتواند نشاندهنده مشکلات جدی پزشکی باشد که نیاز به توجه پزشکی دارد.